19 Kasım 2026 Perşembe

ALAMAN ÖKÜZÜ



ALAMAN ÖKÜZÜ
Ünlü sanatçı Cem Yılmaz'ın dediği gibi, sene geçen sene değildi. Çok eskidendi, 1965 yılıydı ve ben henüz beş yaşındaydım.
O yıl, benim için her şeyin “önce” ve “sonra”ya ayrıldığı bir dönüm noktasıydı. Babam, yakın akrabası Kamo ile ortak bir traktör almıştı. Çevreye serpiştirilmiş Heciban aşireti köylerinde alınan ilk traktördü bu. Köyde, bir elin parmaklarını geçmeyecek sayıda insan bu makineyi daha önce görmüştü. Traktör, ilçemiz Bala'dan köyümüze doğru yola çıktığında, beş yaşındaki benim için bu bir şölendi. Altmış yıl sonra bu satırları yazarken dönüp bakıyorum: Kralların karşılanışı bile o gün köyün yolunda yükselen coşkunun yanında sönük kalırdı. Küçücük yüreğim bedenimden çıkıp havaya fırlayacak gibi heyecan doluydu.
Bu müthiş makine öylesine güçlüydü ki iki atın veya öküzün on günde sürdüğü tarlayı üç saatte deviriyordu. Üstelik daha derin, daha özenli, üç sıra birden, toprağın altını üstüne getiriyordu. Sürüm sırasında havaya tarif edilmez güzellikte bir koku karışıyordu. O mis kokuyu ciğerlerime biraz daha çekebilmek için durmadan akan burnumu, annemin katlayıp pantolon cebime koyduğu mendille siliyordum. O kırmızı devi seyre dalmak beni çok mutlu ediyordu.
Bu müthiş makine öylesine güçlüydü ki iki atın veya öküzün on günde sürdüğü tarlayı üç saatte deviriyordu. Üstelik daha derin, daha özenli, üç sıra birden, toprağın altını üstüne getiriyordu. Sürüm sırasında havaya tarif edilmez güzellikte bir koku karışıyordu. O mis kokuyu ciğerlerime biraz daha çekebilmek için durmadan akan burnumu, annemin katlayıp pantolon cebime koyduğu mendille siliyordum. O kırmızı devi seyre dalmak beni çok mutlu ediyordu.
Köylüler bu demir deve dillerini yutmuş gibi bakıyorlardı. Sonunda ona bir isim vermekte hep birlikte karar kıldılar:
Alaman Öküzü.
Babam bu adı komşu bir Türk köyündeki arkadaşından duymuştu. Köyümüz Büyükcamili'de traktörün gücüne hayret edenlere, babamla ortağı Kamo göğüslerini gere gere “Alaman Öküzü” derlerdi.
Ama bu Alaman Öküzü ile olan büyük ortaklıkta bir terslik ve yüreğimi örseleyen olumsuzluk vardı.
Traktörün yarısı bizim olduğu hâlde ortağımız Kamo onu sanki zapt etmişti. Alaman Öküzü bir gölge gibi hep onun kapısının önünde dururdu. Kamo, babamın onu tek bir kez bile alıp götürmesine razı olmazdı. Zaten koca köyde huysuzluğuyla bilinirdi. Köyde hiç kimse ile yıldızı barışık değildi.
Babam, tatsızlık çıkmasın diye boyun eğerdi.
Beni en çok yaralayan da buydu.
Babam sessizdi. Hep suspustu.
Kamo bağırdığında susar, huysuzlandığında başını önüne eğer, “Aman tatsızlık çıkmasın.” deyip bütün haksızlıkları sineye çekerdi. Oysa ben, babamın bir gün dimdik doğrulup şöyle demesini bekliyordum: “Yeter Kamo! Bu traktör senin olduğu kadar benim de. Neden hep senin kapında duruyor? Bir gün de bizim kapımızda boy göstersin.” Diyemiyordu.
Üstelik babam, Kamo'nun geceleri tuvalete gitmek yerine traktörün koca tekerine işediğini söylüyordu. Her bindiğinde burnuna keskin bir sidik kokusunun çarptığını anlatırdı. Aylar sonra bu şüphesi derinleşince bir gece, Kamo'nun evinin yakınında bir kuytuluğa çekilip beklemeye koyuldu. Derken Kamo sigaradan olsa gerek öksüre öksüre, ]zer'nde bolca duran çizgili pijamasıyla çıkageldi. Ay ışığının altında, evinin çardağının dibinde duran Alaman Öküzü'müzün büyük tekerine olanca keyfiyle şarıltılarla işedi. Bu iğrenç hareket babamın içine bir kor gibi düşmüştü. Ertesi gün Kamo'ya ortaklıktan ayrılmak istediğini söyledi. Ayrıldı ama parasını almak aylarca sürdü.
O zamanlar yüreğimi daraltan şeyleri babama söyleyemedim, ama içten içe ona çok kızıyordum. Belki Kamo'dan çok babama kızgındım, kırgındım. Çünkü Kamo'nun huysuz olduğunu herkes biliyordu. Ama babam, beni Kamo'nun torunlarına karşı bir defa olsun korumuyordu.
Yıllar sonra anladım: Babamın sessizliği korkaklık değildi.
Kamo yaşça ondan büyüktü. Babam hem saygısından hem de onun huysuzluğunu bildiğinden susuyordu. Bilindiği gibi köy yerinde büyüğe ses yükseltmek ayıptı. Hele Kamo gibi birine söylenecek tek bir söz kavgaya, küslüğe varırdı. Babam, o huysuz da olsa, köyde akrabalık bağının kopmasını istemiyordu.
Anlayamadığım için onun beni savunmamasını korkaklığına yoruyordum. Oysa o benim kahramanımdı. Kahramanımın korkak olması, çocuk yüreğime bir yumruk gibi oturuyordu.
Traktör sürekli onların evinin önünde durduğundan Kamo'nun torunları durmadan ona biniyordu. Ağızlarıyla motor sesi çıkarıyor, direksiyonu çeviriyor, olduğu yerde seyahatlere çıkıyorlardı.
Ben ancak bir iki kez, yolda yolcu alınmış biri gibi, arka kısma ilişebildim.
Bir gün yolculuk, kıpırdamadan durduğumuz yerden komşu ilçemiz Kaman'a doğruydu. Kamo'nun torunu Şuayip direksiyondaydı. İçimden bir heves kabardı, dayanamadım:
“Şuayip, yaptığın çok ayıp. Bir de ben süreyim traktörü.” diyebildim.
O da dedesi gibi bütün huysuzluğunu takındı. Yüzüme bile bakmadı. Uygun bir yere gelmiş gibi beni zorla traktörden indirdi.
Hıçkıra hıçkıra ağlayarak eve döndüm.
Bütün yol boyunca aklımda tek bir cümle yankılandı: Babam burada olsaydı ve düştüğüm durumu o da görmüş olsaydı. Ama babam orada değildi. Yine sessizdi. Ben yine kimsesizdim.
Eve vardığımda annem neden ağladığımı sordu. Ağlama nöbetleriyle olup biteni kesik kesik anlattım. Annem bildiği bütün küfürleri savurdu: Kamo'ya da Şuayip'e de huysuzluklarına da bütün sülalelerine de. Anacığım başka bir sülaleden geldiği için bunu rahatça yapabiliyordu. Bununla biraz da onlara karşı olan intikamını alıyordu.
Annem bağırırken ben anneme değil, babama bakıyordum. O yine susuyordu. Onun suskunluğu, traktörden indirilişimden çok daha derin yaktı canımı. Minik yüreğim adeta düğümlenmişti.
O gece rüyamda traktörü ben sürüyordum.
Yolun kenarında, Kaman'a gitmek isteyen Şuayip durmam için sürekli el sallıyordu. Ben ona baktım, içimden “Hadi lan!” der gibi gaza bastım ve onu almadım. Hızla yola koyulan traktörün ardından koştu ama yetişemedi. Yol boyunca dizili telgraf direkleri gibi geride kaldı, küçüldü, bir süre sonra da tamamen silindi. Durmadım. Üstelik onlarca kez de korna çaldım. En güzeli de şuydu: Traktör gerçekten yol alıyordu. Ben, durduğumuz yerde Şuayip ile kardeşlerinin yaptığı gibi direksiyonu boş yere çevirmiyordum.
Rüyamda annem de yanımdaydı. Römorkta oturuyordu. “Oh olsun!” der gibi hafifçe ayağa kalktı ve Şuayip'e nispet yaparcasına uzun uzadıya beni alkışladı.
O gece Alaman Öküzü ilk kez gerçekten benimdi.
Babamın sustuğu yerde annemin alkışı bana yetti. Uyandığımda elimi, korna düğmesine basar gibi yastığa sertçe bastırıyor buldum. Kısacık bir an da olsa muradıma ermiş, Şuayip'e dersini vermiştim. Annem benimle çok gurur duymuştu. O gurur, masum çocukluğuma yeterli gelmişti. Mutluydum.
Kudelstaart, 19 Kasım 2026

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

ALAMAN ÖKÜZÜ

ALAMAN ÖKÜZÜ Ünlü sanatçı Cem Yılmaz'ın dediği gibi, sene geçen sene değildi. Çok eskidendi, 1965 yılıydı ve ben henüz beş yaşındaydım. ...